|
Sanat -
Sanat Akımları
|
|
İlk sergilerini 28 Mart 1940'ta, Gazeteciler Cemiyeti'nin Beyoğlu Lokali'nde "Liman Resim Sergisi" adıyla düzenleyen ve Türkiye'de toplumsal gerçekçi sanat anlayışının yaygınlaşmasında etkili olan sanatçılar grubu. Bu ilk sergiye, başta Nuri İyem olmak üzere, Kemal Sönmezler, Avni Arbaş, Selim Turan, Abidin Dino, Agop Arad, heykelci Faruk Morel ve afiş sanatçısı Yusuf Karaçay katıldılar. 1941'de düzenlenen ikinci grup sergisinde Abidin Dino yer almadı. Buna karşılık Fethi Karakaş, Mümtaz Yener, Haşmet Akal ve Ferruh Başağa gruba katılan yeni sanatçılardı. Yeniler, özellikle akademi çevresi dışındaki yazarların, edebiyat ve bilim adamlarının büyük desteğini gördü. Bu yazarların başında, toplumsal gerçekçi akımın öncülerini Resim ve Cemiyet (1942) adli kitabıyla savunan, yüreklendiren Hilmi Ziya Ülken gelir. Kitap, grubun bir tür "bildirge"si yerine geçmiştir. Yeniler adı altında ilk sergilerini liman konusu üstünde yoğunlaştırmış olan grup ressamlarım, H.Z. Ülken, "Milli resmin can damarına parmak basmış" sanatçılar olarak görmüştü. H.Z. Ülken'e göre, ülkenin bunalımlarını ve acılarını yaşamadan, sorunların ve insanların içinde bulunmadan yapılmış yapay bir edebiyat, "milli" olmaktan ne kadar uzaksa, bu yolda bir resim de "milli" olmaktan aynı derecede uzak olacaktı. Ülke insanını yurt doğallığı içinde görüp yansıttığına inandığı grup, H.Z. Ülken'e göre, Türk sanatında yeni bir dönemin açıldığını haber vermekte ve "aydınlık bir ufuk" göstermekteydi. Yeniler Grubu 1945'e kadar çalışmalarını etkin bir biçimde sürdürdü, 1952'de dağılmaya ve Türkiye Ressamlar Cemiyeti'ne katılmaya karar verdi. Grup üyeleri, 1950'yi izleyen yıllarda toplumcu amaçlardan uzaklaştılar; bir bölümü soyut resme yönelirken, bir bölümü de çalışmalarına belli bir süre ara verdi. Nuri İyem, 1960 yıllarına kadar sürdüreceği soyut çalışmalarını, bu tarihten sonra noktalayacak, portre türünde yoğunlaşan ve 1940 dönemi resimlerini anımsatan eski anlayışına dönüş yapacaktır. Selim Turan ve Ferruh Başağa da soyut çalışmalara yönelen sanatçılar arasındadır. Akademide Leopold-Levy'nin atölyesinde yetişmiş olan Avni Arbaş, 1946'da gittiği Paris'te çalışmalarını özgün arayışlara zemin hazırlayacak bir yolda sürdürdü. Grubun ilk sergisinde portre türündeki resimleriyle dikkati çekmiş olan Turgut Atalay, İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda dekoratör olarak görev aldı, buradan emekli olduktan sonra yeniden resme döndü. Mümtaz Yener, grubun dağılmasıyla film çalışmalarına ağırlık verdi, 1970 yıllarındaysa yeniden toplumsal içerikli resim anlayışına döndü. Grup üyelerinden Selim Turan, 1947'den bu yana çalışmalarını Fransa'da sürdürmüştür.
|
