Roman'la hikâye Servet-i Fünûn Edebiyatı'mızm en çok işlediği kom­pozisyonlar olur. «Servet-i Fünûn» dergisindeki yazıların çoğu ya hikâyedir ya romandır. Halit Ziya Uşaklıgil, çevresindekilerden yararlanarak, kişilerin görünen ve görünmeyen dünyalarım gözlemliyerek, gerçekçi bir yol izler. Meh­met Rauf, psikolojik romana girer

Servet-i Fünûn hikâyelerindeki halka yaklaşan doğal dil, romanlarda ağırlaşır ve halktan uzaklaşır. Mutlu bir azınlık dili olur. Özellikle romanların tasvir bölümleri söz sanatlarıyla yüklüdür. Hikâyelerin konuşma bölümlerinde mutsuz çoğunluğun diline doğru bir yaklaşım sezilir. Edebiyat-ı Cedide içinde en güçlü romancımız Halit Ziya Uşaklıgil, dışında ise Hüseyin Rahmi Gürpı­nar'dır.

Tanzimat'tan sonra edebiyatımıza giren Batı anlayışında hikâye ile ro­man, Servet-i Fünûn'la gelişir. Servet-i Fünûncuların hikâyelerile romanları genellikle, realist ve natüralist bir özellik taşır. Erkeklerle eşit kadın kahra­manlar büyük şehirler çerçevesinde özellikle İstanbul'da geçen olaylar, Batı romancılığından alınan bir görüşle işlenir. Tanzimat romancılığında kadının odalık, cariye, halayık oluşuna karşın Edebiyat-ı Cedide bizi gerçeğe yak­laşan kadınlarla karşılaştırmaya çalışır. Erkeğin Cinsel sorunlarına uysallıkla yanıt veren kadınların yerini, düşünen, varlığını kişiselliğiyle duyuran güçlü kadın tiplerinin almakta olduğunu görürüz.