|
Bursa Işıklar Askeri Lisesi'ni (1946) ve Askeri Memurlar Okulu'nu (1947) bitiren Turgut Uyar, 1948-1958 yılları arasında Kars'ın Posof ve Samsun' un Terme ilçelerinde personel subayı olarak görev yaptı. "Yad" adlı ilk şiirini Askeri Memurlar Okulu'nda öğrenciyken Yedigün dergisinde yayımladı. Kaynak dergisinin açtığı bir şiir yarışmasında "Arz-ı Hal" adlı şiiriyle ikincilik kazanarak (1949) adını duyurdu. Ankara'ya döndükten sonra(1958)ordudan ayrılarak Türkiye Kâğıt ve Selüloz Fabrikaları Ankara şubesinde çalıştı. 1968'de emekli oldu, bundan sonraki yaşamında yalnızca şiirle uğraştı. Kaynak dergisinden sonra 1950-1955 yılları arasında sürekli olarak Varlık dergisinde yazan Turgut Uyar şiir, eleştiri, deneme türündeki yazılarını daha sonraki yıllarda Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Forum, Değişim, Türk Dili, Dönem, Papirüs, Yeni Dergi, Gösteri gibi dergilerde yayımladı. Papirüs 'te "Bir Şiirden" başlığıyla yayımlanan dizide, çeşitli ozanları birer şiirleriyle değerlendirdi. Asım Bezirci ve Hüseyin Cöntürk'le birlikte Dönem dergisini (1963-1965, 21 sayı) çıkardı.
ŞİİRLERİNİN ÖZELLİKLERİ
Turgut Uyar, ilk dönem şiirlerini derleyen Arz-ı Hal (1949) ve Türkiyem (1952-1963) kitaplarında, görevli olduğu Anadolu'daki yaşamdan belirgin izler taşıyan bir konu çerçevesini işledi. Dil bakımından dönemin genel şiir dilinden pek ayrılmamakla birlikte, daha sonra geliştireceği şiirindeki dilin belirtileri bu kitaplarda da görülmektedir. Ölçülü ve uyaklı olan bu şiirler, yalın, imgeye fazla yer vermeyen, çoğunlukla şairane bir üslupla yazılmıştır. Üçüncü kitabı Dünyanın En GüzelArabistanı'yla (1959)birlikte, özgün olduğu ölçüde karmaşıklaşan bir imge düzenini lirik, cinselliğe yer veren, bilinçaltı araştırmasına yönelen bir anlatım çerçevesi içinde kullandı. Bu bakımdan Dünyanın En Güzel Arabistanı, şiirinde bir dönüm noktası oldu, daha çok öznelleşerek kapalı bir şiir söylemi geliştirmeye yöneldi. Anlam sıçramaları, özgür çağrışım, şaşırtmacaya yönelme, kutsal kitap söylemi bu kitaptaki oldukça kapalı şiir yönteminin başlıca özellikleridir. Tekdüzeliğe düşmeden ve şiirselliği yitirmeden zengin imgelerle örülü bir anlatıya da yöneldi. Bu kitaptaki şiirleriyle, 1955 sonrasında gelişen İkinci Yeni akımı ozanlarından sayıldı. Tütünler Islak (1962) ve Her Pazartesi [1968] kitaplarındaki şiirlerde biçim, söyleyiş ve imge düzeni bakımlarından yaşamı öznel bir açıdan yorumladı. Bu şiirlerde insan dışlamaması, insan dünyasına girmeye, onu yorumlamaya, insandaki liriği yakalamaya çalışmasıyla, kapalı şiire, hatta anlamsıza yönelen birçok İkinci Yeni ozanından farklı bir şiir dünyası kurdu. Toplumsal yaşamdaki değişmeyi, gelişen yeni sorunsalları, bireyin karmaşık düşünce yapısını, ölüm ve bunaltı duygularını yansıttı. 1960'tan sonra yöneldiği bu şiir anlayışında, günceli yakından izlemese bile, güncelin değiştirdiği insanı anlatma isteğinin egemen olduğu söylenebilir.
|
