|
Sözlük
|
|
(Agnosticism—Gr. a-olumsuzluk belirten önek; gignoskein-bilmek; agnostos- bilinemez): Bilinemezcilik; Tanrı'ya ve evrene değin gerçeğin bilinemeyeceğini öne süren öğreti; bir tür kuşkuculuk.
İnsanın anlak ve usunun sınırlı olduğu, son ve kesin gerçeğin insanın kavrama gücünün dışında bulunduğu Sokrat, öteki bazı Antik Yunan sofistler ve Pyrrhon tarafından öne sürülmüştü. Bu öğretiyi benimseyen İngiliz Yazan T.H. Huxley agnostisizm adını ilk kez 1869 da kullanmış, bu ad tutunmuştur. İskoçyalı David Hume de tanrının varlığının olumlu ya da olumsuz olarak ispatlanamayacağına ve deneylenmiş bir gerçek olarak saptanamayacağına göre inancın herkesin duygusuna kaldığını söylemiş; bu sorunu metafizik yolu ile ispatlamayı da geçerli saymamıştır. Başka bir agnostik, W.K. Clifford, ise, "Yetersiz kanıt ile hiç kimse hiçbir zaman ve hiçbir yerde hiçbir şeye inanmamalıdır," demiştir. Agnostiklere göre tüm bilgiler bağıldır. Tanrı yokumsanamaz, fakat varlığı da kesin olarak ispatlanamaz. Evreni yöneten yüce bir buyurgan mı vardır, yoksa evren kurulmuş kendi kendine işleyen kör bir makine midir kesinlikle bilinemez.
|