|
(Altruism—L. alter-, Fr. autre- başkası, öteki): Özgecilik; kişisel çıkar düşüncesi gütmeyen, başkalarının yararına öncelik tanıyıp, kişinin kendi yararından önce başkalarının yararını kollaması tutum ve eylemi.
Altruizm, Fransız düşünürü Au-guste Comte (1798-1857)'un bencilliği model alıp karşıt yönde erdemli bir tutum olarak geliştirdiği bir ahlak felsefesidir. Bu felsefe kişinin davranışlarında başkaları için duyduğu sempatinin ve başkalarının yararını kollamasının etken olduğu temeline dayanır.
Auguste Comte bu felsefeyi kurarken bencilliği yermiş olan İngiliz törelcileri J. Butler, F. Hutcheson, ve David Hume'dan esinlendiğini söylemiştir. J. Stuart Mili de kişinin başkalarının iyiliğinden mutluluk duyduğunu söylerken altruizm'den esinlenmiştir.
Altruizm kişiyi başkalarının iyiliğini kollamaya yöneltirken kişiliğini yitirttiğini, başkalarına bağımlı kalma alışkanlığı verdiğini, ve girişim yeteneğini zayıflattığını öne sürerek bu felsefeye saldıranlar olduğu gibi, bu tutumu bencilliğin sinsi bir biçimidir ya da boşuna bir içliliktir (sentimentalizm) diye eleştirenler de olmuştur. Bunlara karşı Comte, Başkalarının çıkarını saymak ve kendini başkalarına adamak, olarak tanımladığı altruizm'i ancak sevgi ve kişisel gönül tokluğu ile erişilebilen bir aşama saymış, onu, insanları tinsel olarak yücelten ve adalet, sevecenlik, yardımlaşma, dayanışma gibi yüksek duygular çevresinde birleştiren tanrısız yeni bir din yerine oturtmak istemiştir.
|