|
Sözlük
|
|
(Animism-—L. anıma- soluk, ruh): Canlıcılık; yaşayan ya da kendi-kendine devinen her doğal nesnenin içinde gizli bir güç ya da ruh olduğuna değin inanç üstüne kurulu ilkel din.
Bu adı İngiliz antropologu R.R. Marret koymuştur. İlkel insanlar devinen her nesnede var olduğunu saydıkları ruha da, Malenezya Dilinden alınma "Mana" adını vermişlerdir. İlkel Amerika yerlilerinde bu ruha "Manitou" ve "Orenda" denilmiştir
Bu yalınç ve ilkel insanlar arasında Mananın önemi büyüktür. Onlara göre erozyonla yerinden oynayıp bir gün bayır aşağı yuvarlanan kayanın içindeki Mana onu devindirmiş; Toprağa düşen tohum içinde Mana bulunduğu için çimlenip bitki olmuş; Memeli hayvan, içindeki Manadan ötürü gebe olup yavru doğurmuştur. Güneşe ışıltı veren, yağmuru yağdıran, insan bedenine girip onu hasta eden ya da insana büyü yapma gücü veren varlık hep Manadır. Kimi doğal olayları kontrol ettiği sayılan Manayı elde edip her yarışı kazanmak için yarışçının rakibi (düşmanı) öldürüp yiyerek onun içindeki Manayı kendi bedenine geçirmesi gerekmektedir.
Gerçek Animizm denen, animizmden türeme din her biri bir başka alandaki olanakları egemenliği altında bulunduran tekçe ruhların evreni yönettiklerini varsayan ilkel bir başka dindir. Bu dine göre, sözgelişi, gökyüzünde egemen Özel bir ruh yağmur yağdırır; bir başkası güneşi kontrol edip ışık ve ısı dağıtır; daha başkaları da üremeyi, üretimi, türemeyi, hastalıkları kontrol eder.
|