|
Tanzimat Edebiyat -
Tanzimat Edebiyatı
|
|
Namık Kemal; «Vatan yahut Silistre»ye Gelibolu mutasarrıfı iken başlamıştı. Mutasarrıflıktan azledildikten sonra İstanbul'a dönünce piyesi tamamladı. Namık Kemal sansürden "kurtulmak için, «Vatan yahut Silistre»yi gündelik bir gazetenin ilâvesi gibi acele dizdirip bastırmıştır. Ebüzziya'nm Siraç gazetesinin «Maarif ve Edebiyata dair olan bir nüsha çıkarması imtiyazı iktizasından bulunduğundan» bu kitap sansürden geçmemiş, piyasaya sürülmüştür. Bu yüzden eserde bir çok dizgi, düzeltme yanlışları olmuştur. Namık Kemal, «Güllü Agop» tiyatrosuyla yakından ilgilenirdi. İstanbul'a dönünce, bu tiyatronun gelişmesi için bir komite kurdu. Komitede Halet Bey, Nuri Bey, Âli Bey, Reşit Paşa, kendisi bulunuyordu. Artık, kendi piyesini oynatabilirdi. 1 nisan 1873 salı akşamı Gedikpaşa'dan geçenler, Güllü Agop tiyatrosunun kapısında şöyle bir ilân gördüler : «Vatan - yahut - Silistre; Dört fasıl tiyatro; müellifi Namık Kemal».Piyes oynandığında çok büyük ilgi görmüştür.Oynanan ilk tiyatro eseridir. Oyunun kahramanlarından Zekiye erkek kılığına girerek Silistre kalesindeki askerler arasında görev alan, kendisini Âdem olarak tanıtan genç bir kızdır. İslâm Beyi sevmektedir. İslâm Bey, bu savaşa katılmak için, gönüllü yazılmış, giderken Zekiyelerin evine uğramış, iki genç burada ilk görüşte birbirlerini sevmişlerdir. İslâm Bey'in gönüllülere «Beni seven arkamdan gelsin!» demesi üzerine, Zekiye de gizlice gönüllülerin araşma karışmış, bu savaşa katılmıştır. Kale kuşatılır. Düşmanla yapılan bir çarpışma sırasında İslâm Bey yaralanır. Yaralıya Âdem olarak bilmen Zekiye bakar. Kale kumandanı şehit düşer, yerine Albay Ahmet Sıtkı Bey geçer. Düşman Cephaneliğini patlatmak gerekir. Bu görevi İslâm Bey, Zekiye, bir de Abdullah Çavuş üstlenirler. Cephanelik patlatılır. İslâm Bey üç yerinden yaralanmıştır. Albay (Miralay) Sıtkı Bey, aldığı bir mektuptan kızının kaybolduğunu öğrenir. Sarsılır; daha önce başından bir felâket geçmiştir. Haksız bir nedenle rütbesi geri alınmış, kendisi de askerlikten çıkarılmıştır. Üç yaşında bir erkekle, dört aylık bir kız çocuğun babasıdır. Utancından memleketine dönememiş, bir müddet sonra adını değiştirmiş, er olarak tekrar orduya girmiş, albaylığa kadar yükselmiş, karısıyla oğlu ölmüştür. Zafer kazanılır. İslâm Bey, Âdem'in kim olduğunu araştırır Kızı Zekiye olduğunu hayretle görür. Zaferin sevinci içerisinde İslâm Beyle Zekiye evlenerek, birbirlerine kavuşurlar.
|
