Felsefe

Fotoğraf

Şair Eşref PDF Yazdır e-Posta
Tanzimat Edebiyat - Tanzimat Edebiyatı

TANZİMAT hiciv şairlerimizin en ünlülerindendir. Manisa'ya bağlı Gelenbe'nin Yayaköyü'nde doğdu. Manisa'nın Hatuniye Medredesi'nde Arapça ve Farsça öğrendi. Kâtip sınıfına girdi; malmüdürlüklerinde me­mur olarak çalıştı. İstanbul'a gelerek kaymakamlık sınavını kazandı (1878). Çeşitli yerlerde kaymakamlık yaptı. Kendisinden daha değersiz kimselerin el üstünde tutulmasına içerliyerek yazdığı hicivler, hükümeti kızdırıyordu. Gör­des kaymakamı iken İstanbul'da bir jurnal üzerine evi arandı. İki arkadaşıy­la birlikte İstanbul'a götürüldü; yedi ay tutuklu kaldı. Zamanın ileri gelen­leri için yazdığı hicivleri «evrak-ı muzirre» yi evinde bulundurduğu için yar­gılanmıştı. Cezasını bitirdikten sonra, yine dilini tutmuyordu. Başına yeni bir belâ gelmek üzere iken, Mısır'a kaçtı (1903). Mısır'dan Kıbrıs'a, oradan Avru­pa'ya geçti. Padişahın zulmü yüzünden gurbet diyarlarında dolaştı, durdu. Ömrünün son yıllarında memleketine çekildi; Kırkağaç'ta öldü (22 Mayıs). 

Kabrimi kimse ziyaret etmesin Allah için;

Gelmesin, reddeylerim, bittâh öz kardaşımı.

Gözlerim ebna-yı âdemden o rütbe yıldı kim,

İstemem ben fatiha, tek çalmasınlar taşımı. 

Hiciv şiirlerimizin en güzel örneklerini veren Eşreftir. Çok iğneli, gayet ince hicivlerinin karşısında kaba ve çirkin manzum söğüntüleri de bulunmak­tadır. Hicivleri için; kıta, muhammes, gazel, kaside gibi divan nazım şekille­rini; aruzla divan dilini kullanır. Hicivlerini, çoğunlukla, yüz kızarmadan oku­mak zordur. Dili oldukça aksak ve bozuk olmasına rağmen, istibdada, yolsuz­luk ve haksızlıklara karşı savaşırken, keskin zekâsının izleri açıkça görülür. 

Eksen hicvimde ta'yîn-i esâmi eylemem,

Fikr-i mahsûsıımca bu halin şudur ki mucibi:

İsterim her bir denîye kaabil-i tatbik olup

Kullanılsın her biri bir numrasız gözlük gibi. 

Eşref; Mısır'a kaçtıktan sonra, hemen bütün eserlerini, orada yayınladı. Padişah II. Abdülhamit aleyhindeki hicivlerinin toplandığı ünlü kitabı Deccal (2 cilt, 1904-1907); bu kitabı yüzünden, hükümet, şairin memleketindeki mal­larına el koydu. Mısır'da çıkan diğer eserleri: İstimdat (1905), Hasbihal yahut Eşref ve Kemal (1908), Şah ve Padişah (1908), İran'da Yangın Var (1908), Eşref; îkinci Meşrutiyet ilân edilince istanbul'a döndü (1908); «Eşref» adiyle bir de haftalık mizah gazetesi çıkardı.

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle