|
Tanzimat Edebiyat -
Tanzimat Edebiyatı
|
|
Tanzimat aydınlarınca ilk benimsenen bu akımın gelişmesinde, Batı'ya gönderilen öğrencilerin, Osmanlı coğrafyasında yabancılar tarafından açılan okullarla, batılı bir anlayışla eğitim yapmayı benimseyen diğer okullardan yetişen kişilerin önemli katkısı vardır. II. Mahmut (1808-1839), Abdülmecit (1839-1861) özellikle Abdülaziz (1861-1876) döneminde devlet erkânı tarafından desteklenen akımın temsilcileri arasında başta Mustafa Reşit Paşa olmak üzere, Ali Paşa, Münif Paşa, Sadık Rıfat Paşa gibi sadrazamları sayabiliriz. Yazı ve icraatlarında bu düşüncenin yerleşmesine çalışan devlet adamlarına; edebiyatçılar arasından en büyük destek ibrahim Şinasi'den gelir. Tanzimat'tan sonra devlet hayatımızda her dönemde az veya çok etkisi olan bu anlayışın edebiyattaki önemli temsilcisi, Servet-i Fünûn şairi Tevfik Fikret'tir. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemi aydınları ile Yeni Osmanlı ve Jön Türkler arasında pek çok sempatizanı olan medeniyetçilik, Cumhuriyet döneminde de etkisini artırarak sürdürmüş, Batıcılık anlayışıyla karışarak gelişmiştir. Bu anlayış, Tanzimat döneminde; Victor Hugo'nun "Les Burgraves" adlı piyesinin mukaddimesinin sonundaki "Avoir pour patrie le monde et pour nation l'humanite" cümlesinin bir nevi tercümesi olan: "Milletim nev-i beşerdir, vatanım ruy-i zemin" mısrasıyla formülleştirilir. Atatürk medeniyetçiliği "Çağdaş uygarlık medeniyetçiliği "Çağdaş uygarlık seviyesi" olarak nitelendirmiş ve gelişmişte düzeyi yüksek milletleri geçmeyi hedef olarak göstermiştir.
|
