Çok küçük yaşta babasını yitiren Ce­mil Bey, amcasının gözetiminde öğ­renim gördü. On yaşında keman ve kanun çalmayı öğrenip (ilk kuramsal müzik bilgilerini ağabeyinden aldı), çok geçmeden tambur çalışmaya başladı. On iki yaşındayken, tambur çalışındaki ustalıkla dikkati çekti; Tamburi Ali Efendi, Kemençeci Vasil gibi ustalardan yararlanmakla birlikte, büyük ölçüde kendi kendini yetiştirdi ve on sekiz yaşına geldi­ğinde, Türk müzik tarihinde "eşi gö­rülmemiş" bir tambur virtüözü ola­rak benimsendi. Mülkiye'yi bitirerek Hariciye Vekâleti'nde çalışmaya başladıysa da, geçimini daha çok sanatıyla sağladı. Tamburdaki usta­lığının yanı sıra, kemence, lavta, vi­yolonsel gibi çalgıları da aynı usta­lıkla çalan Cemil Bey, zamanının ta­nınmış müzikçileriyle ve tek başına konserler vermiş, plaklar doldurmuştur.  

Plaklarının çoğu, müzikselliği yüksek taksimlerden oluşur. Toplam 36 bestesinin 20'si çalgı mü­ziğinin çeşitli biçimlerindedir; geri kalan 16'sı ise şarkılardır. Başlıca yapıtları arasında Ferahfeza Peşre­vi, Ferahfeza Sazsemaisi, Şedaraban Sazsemaisi, Hicazkâr Sazsema­isi, Muhayyer Sazsemaisi, Nihavend Longa, Çeçen Kızı (hüseyni oyunhavası), Feryat ki Feryadıma îmdat Edecek Yok (şehnaz şarkı), Görmek İster Gözlerim Her Dem Seni (hü­seyni şarkı), vb. sayılabilir.      

CEMİL BEY VE TAKSİM FORMU

Cemil Bey, genç yaşta edindiği ünü, bestelerinden çok, tambur çalma tekniğinde yaptığı devrime borçlu­dur. Gerçekten de, tambur çalma sanatı açısından Cemil Bey bir dö­nüm noktasıdır (kemençede göster­diği başarı da tamburdakinden aşağı kalmaz ama, kemence çalma­yı, tamburayla Osmanlı İmparator­luğu çapında ün kazandıktan sonra öğrenmiştir).Bestelerinin aşağı yukarı tümü, özellikle sazsemaileri üstün yapıtlardır ama, bestecilik açısından pek verimli olmayan Tamburi Cemil Bey, gücünü özellikle taksimleriyle orta­ya koymuştur: 150'yi aşkın plağının 80 kadarında, her biri bir konçerto sayılabilecek tambur, yaylı tambur, kemence, lavta ve viyolonsel taksim­leri yer alır. Cemil Beyle taksim formu büyük önem kazanmış, ama daha sonraki dönemlerde birçok müzikçinin onu taklit etmesine kar­şın, hiçbiri aynı ölçüde kusursuz taksimler gerçekleştirememiştir.