Eğitiminin bir bölümünü Anadolu'da tamamladıktan sonra, Ankara Ata­türk Lisesi'nde okurken keman ders­lerine başlayan Cengiz Tanç, 195 2'de Ankara Devlet Konservatuvarı'na gi­rerek Ahmet Adnan Saygun'un öğren­cisi oldu. Babasının görevi nedeniyle 1953'te İngiltere'ye gitti. Londra Guildhall Müzik Okulu'nda Sidney Compton'un yönetiminde armoni, kontra-punto (kontrpuan) ve XX. yy. müziği konularında eğitim gördü. 1956'da yurda dönerek Ankara Devlet Konservatuvarı'ndaki Kompozisyon Bölümü öğrenciliğini sürdürdü. 1960'ta bu ku­ruluşun ileri Devre Kompozisyon Bölümü'nü bitirdi. Aynı yıl, Ankara Dev­let Konservatuvan'na solfej ve teori öğretmeni olarak atandı. Bu arada Ankara Radyosu'nda tonmeister ola­rak görev aldı.

1958'de başlayan ilk besteleme çalış­maları öğrencilik yılları ürünüdür. Bunlar çokseslendirilmiş türküler ola­rak Türk halk müziği motiflerinden esinlenen yapıtlardır. Cengiz Tanç, 1968'de Ankara Radyo­su'nda Batı Müziği Şube müdürü, ar­dından İkinci Program Şube müdürü ve Çoksesli Müzik Şube müdürü oldu. 1973'te Devlet Opera ve Balesi'nde dramaturg olarak görev aldı. Aynı yıl Çağrışımlar başlıklı senfonik bölümü besteledi. 1976'dan bu yana Mimar Sinan Üniversitesi, İstanbul Devlet Konservatuvan'nda Kompozisyon Ana Sanat Dalı öğretim üyesi ve baş­kanıdır. 1984-1985 öğretim yılında A.B.D'ne giderek Juilliard Müzik Oku­lu ve Columbia Üniversitesi'nde Vincent Persiehetti ve Milton Babbitt'in yanında ileri çağdaş müzik teknikleri konusunda araştırmalar yaptı. S.A.C.E.M. (Müzik Yazarları, Besteci­leri ve Yayımcıları Derneği) üyesi olan Cengiz Tanç'm yapıtları dünyanın çe­şitli ülkelerinde radyo ve konser prog­ramlarında seslendirilmektedir.

SANAT ANLAYIŞI VE YAPITLARININ ÖZELLİKLERİ

Cengiz Tanç, bir sanat yapıtında bi­çimin öz tarafından yönlendirildiği gö­rüşündedir. Ona göre çağlar boyu değerini koruyabilmiş yapıtlarda değişik gereçler kullanılarak anlatım teknik­leri denenmiş, ancak bunlar birer araç olarak kalmıştır. Önemli olan, bu gerecin ardında yatan özdür. Beste­ci, kullandığı gerecin türüne göre de­ğerlendirilemez. Öz, bestecinin içinde yaşadığı çağı, geleceğe olan sorumlu­luğunu, çevresini, koşullarını ve derin düşüncesinin yorumunu yansıtır. Cid­di bir sanat yapıtı, etkilerden kurtul­duktan sonra yeni bireşimlere varma ve çağına sorumlu olma kaygısı ve ça­bası içinde olmalıdır. Ülkemizde Cumhuriyet'ten bu yana besteciler, zümresel Divan edebiyatına dayanan Os­manlı müziği ile bugünün çağdaş Türk düşüncesinin evrensel ses mimarisi arasındaki büyük boşluğu doldurmak için uğraş vermektedirler. Cengiz Tanç, ulusal bireşimimizi ev­rensel çizgiye ulaştırma gereğinin önemine ve bunun Batı kültürü ile Do­ğu kültürü arasındaki üçüncü kültür dünyası ülkelerinin ortak sorunu oldu­ğuna inanmaktadır. Cengiz Tanç, müzik öğrenimine, dola­yısıyla bestecilikteki verimlilik çağına, öbür bestecilere göre daha geç baş­ladığından, ilk bestelerinde bir biri­kimden yola çıkmıştır. İlk çalışmaları üslup olarak halk müziğinin ezgisel ki­şiliğini duyurduğu halde, giderek ge­leneksel kavramları soyutlamıştır. İlk yapıtlarında görülen, izlenimcilerin kullandığı anlamdaki öznel renkçilik, giderek tetrakortlara dayalı, dizisel bir sistemi geliştirmiştir. Cengiz Tanç'ın hemen bütün yapıtla­rında biçim, sürekli gelişim anlayışı içinde, gerek yatay gerekse dikey ola­rak, bir düşüncenin başlayıp gelişme­si ve sonuçlanmasını çizer. Gereç ola­rak kendine özgü bir kontrapunto ya­zısı seçmiştir. Yalnız bu yazı içinde öz, majör, minör tonlara bağımlılıkta ol­duğu gibi belli modlara ya da ezgisel kuruluşlara bağımlılık yerine, içinde mod renklerinin araştırıldığı geniş bir "pan-modal" çerçeve oluşturur. Cengiz Tanç'ın "senfonik bölüm" bi­çimi içinde dört yapıtı vardır: Soyut­lama; Çağrışımlar; Sentez; Yankılar. Bunlardan Sentez 1976'da tamamlan­mıştır. Uzun seslerin egemen olduğu büyük bir pedal kavramıyla başlar. Bu giriş, bir zemin olarak sürerken, küçük çekirdek motifler uzun sesler arasında yer alır. Motifler giderek ge­nişler ve çalgı grupları arasında kar­şılıklı bir söyleşi oluşturur. Pedal bir-ses üzerinde duyulan ezgiler, halk mü­ziği motiflerinin soyutlamasıdır. Mo­tiflerin ısrarla yinelenmesi, bir "takı­nak"! yansıtır. Yapıt, doruğa ulaştık­tan sonra içe dönük bir kişilikte sona erer. Dede Korkut efsanesinin kahra­manlarından Deli Dumrul'u konu alan operada librettoyu da Cengiz Tanç yazmıştır. Üç perdelik operada müzik, tek bir çizgi içinde gelişir Geleneksel arya-koro-orkestra diyalogunun için­de eridiği bir bütün oluşur. Operanın tümü bir senfonik bütünlüğü andırır. Tonsuzluğa karşı bir eksen kavramı, konuyla ilgili olarak yer yer ortaya çı­kar. Müzikteki bu ezgisel betimleme, Deli Dumrul'un sonradan boyun eğen kişiliğinin yansımasıdır. 

  Eserleri: 

Solo için: On Küçük Parça (piyano için, İ959); İmge I (piyano için, 1962); İmge II (piyano için, 1965); Doğaçla­ma (piyano için, 1972); Üç Meditasyon (piyano için, 1975); İmge III (pi­yano için, 1982); Monofon (trombon için, 1986).

İkili: Türk Halk Şarkıları (tenor ve pi­yano için, 1958); Altı Şarkı (soprano ve piyano için, 1961).

Beşli: Üfleme Çalgılar Beşlisi İçin Mü­zik (1968).

Oda orkestrası için: Süit (yayb çalgı­lar için, 1960); Halk Türküleri Süiti (yaylı çalgılar için, 1974); Doğaçlama (1979); Yükseliş (yaylı çalgılar için sinfonia, 1981); Lirik Konçerto (flüt, obua ve yaylılar için, 1983). Koro için: Sekiz Halk Türküsü (eşliksiz, 1958).

Solo ve orkestra için: Viyola Konçer­tosu (1986).

Orkestra için: Soyutlama (senfonik bölüm, 1961); Divertimento (1964); Çağrışımlar (senfonik bölüm, 1973); Sentez (senfonik bölüm, 1976); Yan­kılar (senfonik bölüm, 1978); Yaratı­lış (bale müziği, 1980); Yaratıhş (prelüd, 1981); Karakoyun Efsanesi (an­latıcı ve orkestra için konulu müzik, 1984); Çanakkale Şehitlerine Ağıt (Mehmet Akif Ersoy'un dizeleri üstü­ne, soprano, koro ve orkestra için ağıt, 1985).Bale müziği için uygulama (orkestra): Çoğul Balesi (Divertimento'dan uygu­lama; koreografi: Duygu Aykal, 1972); Yoz Döngü (bağlama için dü­zenlenen otantik halk türkülerinin çoksesli uygulaması; koreografi: Oytun Turfanda, 1974); Çağrışımlar (ba­le müziği uygulaması; koreografi: Şebnem Aksan, 1980); Yankılar (bale müziği uygulaması)

Opera: Deli Dumrul