|
|
|
Türk Dünyası -
Kırım Edebiyatı
|
|
Kırımlı romancı Cengiz Dağcı, Kırım'ın Yalta kentine bağlı Kızıltaş Köyü'nde 9 Mart 1920'de doğdu. Günümüz romancılarından olan yazar, şimdi Londra'da yaşıyor. Çiftçilikle uğraşan Emir Hüseyin Dağcı'nın oğlu olan Cengiz Dağcı, rahat bir çocukluk yaşayamadı. Çünkü bir yandan ailesinin ve köyünün kıtlık ve yoksulluk içinden geçmesi, öte yandan deprem gibi bir doğal yıkım yaşamaları, onları zayıf düşürdü. Bunun üstüne bir de -İsa Kocakaplan'ın belirttiğine göre-, Rus emperyalizminin zulmü ve baskısı, ailesini bir başka çaresizliğe sürükledi.(İsa Kocakaplan, Kırım'dan Londra'ya Cengiz Dağcı, İstanbul 1998) Cengiz Dağcı, ilköğrenimi köyünde ve Akmescit'te yaptı. Daha sonra aynı şehirde ortaokulu bitirdi (1938). Kırım Pedagoji Enstitüsü ikinci sınıfındayken ikinci Dünya Savaşı çıktı. Ertesi yıl, Sovyet ordusuna subay olarak alındı. Tank teğmeni rütbesiyle katıldığı II. Dünya Savaşı'nın 1941'de Ukrayna cephesinde Almanlara esir düştü. II. Dünya Savaşı'nı 1945'te Almanya yenilgisiyle sonuçlanması üzerine esir kampından kurtuldu, müttefik devletlere sığındı. 1946'da Londra'ya gitti. Burada çeşitli işlerde çalıştı. Son işi olan Londra'da lokanta işletmeciliği yaparken, bir kalp ameliyatı geçirdi (1990) ve iş hayatını bıraktı. Halen Londra'da yaşayan Cengiz Dağcı, Kırım'la Türkiye'yle iletişimini sürdürüyor. M. Köker, Londra'daki yaşamına ilişkin şunlan yazar: "Kırım Tatarlarından biriydi. İngiltere'deki yaşamı hiç kolay olmadı; bir taraftan yazarken en vasıfsız ve ağır işlerde çalışmak zorunda kaldı. Halen Güneybatı Londra'nın yeşilliği ve tenis turnuvalanyla ünlü Wimbledon bölgesinde yaşıyor. Polonyalı eşinin ölümü ile daha yalnız, kendi halinde bir hayat yaşamaya başladı. Ama yazmaya devam ederek geçen bir yalnızlık bu..." Eserleri Varlık Yayınları ve son yıllarda da Ötüken Neşriyat tarafından yayımlandı. Cengiz Dağcı, edebiyata şiir ve tiyatro oyunları yazarak başladı. Rus edebiyatçılarını okudu. İlk şiiri 1936'da Gençlik dergisinde, daha sonra da Kırım Yazarlar Birliği'nin yayın organı edebiyat Mecmuası'nda yayımlandı (1938-40). İlk eseri Rusça yazdığı üç perdelik bir oyun ile Arkadaşım Maksud adlı romanıdır. İngiltere'ye 1947 yılında yerleşen Dağcı, Türkçeyi bırakmaz. Türkçeyi yazı dili olarak benimser. Bu Türkiye'den yakınlarının gönderdiği birkaç kitabın etkisinde kalarak olur. Londra'ya yerleştikten sonra ilk kitabı 1956'da yayımlanan Sadık Turan'ın Hatıralar adını taşır. 1928'den başlayarak yaşamında iz bırakan baskılar ve yoksunlukları anlatır. Onu ertesi yıl Korkunç Yıllar izler. Sonra Yurdunu Kaybeden Adam okurlarıyla buluşur. Ödülleri içinde TYB ile İlesam'ın "Yılın Yazarı" Ödülü var. Başlıca Eserleri Korkunç Yıllar (1956), Yurdunu Kaybeden Adam (1957), Onlar da İnsandı (1958), Ölüm ve Korku Günleri (1962), O Topraklar Bizimdi (1966), Kolhozda Hayat (1966), Dönüş (1968) Genç Temuçin (1969), Badem Dalına Asılı Bebekler (1970), Üşüyen Sokak (1972), Anneme Mektuplar (1988), Benim Gibi Biri (1988), Yoldaşlar (1992), Hatıralar (1995), Biz Beraber Geçtik Bu Yolu (1996), Yansılar I (1988), Yansılar II (1990), Yansılar III (1991), Yansılar IV (1993), Yansılar V, Yansılardan Kalan, Ben ve İçimdeki Ben (1994), Haluk'un Defterinden ve Londra Mektupları (1996), Hatıralarda Cengiz Dağcı (1998), Bay Markus' un Köpeği, Bay John Marple'ın Son Yolculuğu, Oy Markus Oy, Regina (2000), Rüyalarda Ana ve Küçük Alimcan (Bir Kırım Öyküsü) (2001). Cengiz Dağcı üzerine yapılan üç de kitap var. Bunlar: Kırım'dan Londra'ya Cengiz Dağcı, İsa Kocakaplan, İstanbul 1998; Cengiz Dağcı'nın Hayat ve Eserleri, İbrahim Şahin, Ankara 1996; Cengiz Dağcı'nın Dört Romanı, İsa Kocakaplan, İstanbul 1999
|
|
|
