|
Küçük yaşta müzik yeteneği ortaya çıkınca, önce Ghys'ten piyano dersi alan Maurice Ravel, on iki yaşında Charles Rene'yle armoni çalıştı; on dört yaşında konservatuvara girerek Anthiome ve Charles de Beriot'nun piyano, Pessard ve Gedalge'm yazım, Faure'nin beste (1897) derslerini izledi. Bu arada bestecilik alanındaki özgünlüğünün izlerini taşıyan iki piyano için la Habaneramı besteledi (1895). 1901'de Roma müzik yarışmasına katıldı ve Myrrha kantatıyla ikinci büyük ödülü kazandı. 1902'de ve 1903'te büyük ödülü almadı. VERİMLİ BİR DÖNEM Akademik yarışmalardan bıkan müzikçi kendini tümüyle yaratıcılığa verdi. Bu üç yıllık verimli dönemde Aynalar, La Sonatine, Histoires naturelles, İspanyol Rapsodisi, İspanyol Saati, Gecenin Gaspardı'ra besteledi. Diaghilev'in Rus baleleri, Ravel'e 1909'da koreografik süit olan Daphnis ile Chloe'yi ısmarladı; bu büyük oylumlu yapıta çarpıcı bir lirizm egemendir. Daphnis ile Chloe'nin tersine, piyano için yazdığı Soylu ve Duygusal Valsler Ravel'in sanatının sağlam ve yoğun yanlarını oluşturur. Birinci Dünya savaşına katıldıktan bir süre sonra zayıf bir bünyesi olduğu için ordudan ayrıldı. 1917'de, eski Fransız düşüncesine bağlanan Couperin 'in Mezarı adlı yapıtı besteledi. 1919'da kendisine ısmarlanmış olan Vals 'in yaşadığı sürece sahnede yorumlandığını göremedi; ama bu Viyana valsinin başdöndürücü romantik anlatımı, yapıt konser olarak sunulduğunda büyük bir başarıya ulaştı, daha sonra da çok sayıda koreografın, özellikle de Balanchine'in ilgisini çekti. 1920'de Montfort-1 'Amaury'ye yerleşti, ama bu arada Avrupa'da ve A.B.D'nde çeşitli yolculuklar yaptı. Yazar Colette'in kendisine önermiş olduğu L 'Enfant et les Sortileges 'in (Çocuk ve Büyücüler) librettosu, bestecinin lirik tiyatroya yeniden ilgi göstermeşine yol açtı. 1925'te tamamlanan yapıtta, Ravel'in vokal ezgisiyle ince bir orkestralama ve en içten bir lirizm birbiriyle şaşırtıcı bir biçimde bağdaşmıştır. 1926'da insan sesi, flüt, viyolonsel ve piyano için, Parny'nin metinleri üstüne Madagaskar Şarkıları' nı (Les Chansons madecasses), 1928'de dansçı Ida Rubinstein için bir orkestralama başyapıtı sayılan Bolero 'yu besteledi, bunları, Paul Morand'ın metinleri üstüne Don Quichotte â Dulcinee (1932), sol, ve çolak piyanocu Wittgenstein'ın isteği üstüne sol el için re piyano konçertoları (1931) izledi. 1933'te beyninde ortaya çıkan hastalık yüzünden konuşma ve hareket bozuklukları başgösterdi. Besteci 1937'de umutsuz bir ameliyat sonucunda öldü. Chabrier ve Erik Satie'nin etkisinde kalan Ravel, Saint-Saens'ın biçim beğenisinden ve akademicilik anlayışından olduğu kadar, Faure'nin aşırı inceliğinden ve Rus deneyimlerinden de etkilenmiştir. Yapıtlarında dans ve içten bir dokunaklılığı gizleyen komedi hep vardır. Şaşırtıcı bir berraklıkta olan ezgisel hayalgücü nerdeyse sınırsızdır; şaşmaz bir biçimde, en ateşli tını ve armomlerden yararlanır. Bu ince sanat, bu yaratıcı ciddilik, Ravelde hiçbir zaman teknikten uzaklaşmamıştır. Ravel'in çok az sayıda öğrencisi olmuştur, ama etkisi tartışılmaz.
|