|
Bir hekimin oğlu olan Jean Sibelius, Helsinki'de hukuk öğrenimi görmeye başladıysa da, daha sonra tümüyle müziğe yönelmeye karar verdi; Helsinki'deki konservatuvarda görev aldı; Berlin'de Becker ve Sachse'yle, ardından Viyana'da Fuchs'la çalıştı. Müzik yaşamına Helsinki'de atıldı, yaylılar dörtlüsüne katılmış olduğu Konservatuvar'da kuram ve keman derslerini üstlendi. 1892'de kendi yapıtlarından oluşan bir konser verdi ve böylelikle kısa sürede ülkesinin önde gelen bestecileri arasında yer aldı. Ulusal nitelikte olan sanatı, temaların ezgisel güzelliği açısından folklordan esinlenmiştir. Sibelius kısa zamanda kendini resmen kabul ettirdi; 1897'de devletten bir ödenek aldı ve böylece kendini, yalnızca ve tam anlamıyla beste çalışmalarına verme olanağını buldu. Sibelius'un yabancı ülkelere yaptığı yolculuklar dışında oldukça sıradan bir yaşam sürdüğü söylenebilir. Müzikçi yapıtlarını Rusya, Almanya, İtalya, A.B.D, vb'nde dinletme olanağı bulmuştur. 1910'dan başlayarak üslubunun yavaş yavaş daha çok evrenselleştiği ve Brahms'ın sanatına yaklaştığı görülür. KUZEYLİ BİR SENFONİ USTASI Sibelius tartışmasız, şaşmaz bir ezgi duygusuna sahip bir senfoni ustasıdır; vokal müzik yapıtları, koro ve orkestra için yaptığı bestelerini (Vatanım, Yerin Türküsü), 1896'da yorumlanan operasını (Kuledeki Genç Kız), çeşitli ezgilerini (bazıları orkestra içindir) kapsar; bu yapıtlarda çok canlı Kuzey motifleri, Kuzey halklarının özellikleri varlığını duyurur. Sibelius sahne müziği çalışmalarında.Maeterlinck'in (Pelleas ve Melisande), Shakespeare' in (Fırtına), Avusturyalı Hugo von Hofmannsthal'ın (Jedermann), İsveçli Strindberg'in (Swanevhit) metinlerinden yararlandı; bu yapıtlara ayrıca Scaramouche (1913) pantomimini de eklemek gerekir. Piyano, keman, yaylılar dörtlüsü için 120 parçadan oluşan oda müziğiyle senfonik müziği kuşkusuz yapıtlarının en çarpıcı yanını oluşturur: Günümüzde büyük, virtüözlerin repartuvarında yer alan Keman Konçertosu ilk olarak yorumlandığı zaman (1905) Richard Strauss tarafından yönetilmiştir. Ayrıca orkestra ile keman için iki serenat ve altı hümoresk (canlı hareketli çalgı müziği parçaları), 1899'dan 1930'a kadar bestelemiş olduğu sekiz senfoni, Sibelius'un sanatının değişik özelliklerini yansıtır; besteci kimi zaman can çekişmekte olan romantizme, kimi zaman da modern döneme yönelmiştir. Sonuncu senfonisini (1930) Boston Symphony Orchestra'nın ellinci kuruluş yıldönümü için yazmıştır. Beş senfonik masalından en şaşırtıcı olanı kuşkusuz Tuonela Kuğusu 'dur; derin bir melankoliye gömülmüş olan bu yapıtta gölgeler krallığı Tuonela' yi sınırlayan ırmakta, başıboş dolaşan ölüm kuğusunun yakarışları, ağıtları dile getirilmiştir. Finlandaya (1899) yurdu için oluşturduğu bir müzik sungusu, müziksel bir saygıdır ve ünlü Hüzünlü Vals ile birlikte Sibelius'un uluslararası bir üne kavuşmasını sağlamıştır; bu sonuncu yapıtta bir bayramdan yankılarla,Kuzey ülkelerinin melankolik havası yan yana, iç içedir. Bu iki parça Sibelius'un senfonik şiirlerinin en tanınmışı olarak kalmıştır.
|
