İnci Enginün 4 Ağustos 1940 İstanbul doğumlu. 1950 ile 1957 yılları arasında Edirne'den milletvekilli olan Mehmet Enginün'ün kızı, Prof. Mine Enginün'ün kız kardeşidir. Ankara Sarar İlkoku­lu, TED Ankara Kız Koleji (1959) ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (1963) mezunu. Bi­tirdiği fakülteye aynı yıl asistan olarak girdi. 1968'de doktorasını tamamladı. 1974'te doçent, 1984'te profesör oldu. 1974'te öğretim üyesi olduğu İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden 1984'te Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Senato üyeliğine getirildi. Aynı fakültede Yö­netim Kurulu üyesi (1982-87), Dekan Yardımcısı (1983-87) oldu. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Dekanı (1987-90) ve M. Ü. Fen- Edebiyat Fakültesi TDE Bölüm Başkanı (1991-94) ve M. Ü. Türkiyat Enstitüsü Müdürü (1991-97) olarak görev yap­tı. 1997 yılında emekli oldu. 1988-93 arası UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu. ARIT Türk Amerikan İlmî Araştırmalar Derneği, Türk Dil Kurumu, ÎLE-SAM, Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği, Türk Kültürünü Araş­tırma Derneği üyesidir.

İnci Hanım'ın Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi'ndeki biyografisi­ne bakıyorum. Enginün Hocanın hayat hikâyesine bir, eserlerine neredeyse üç sütun ayrılmış. Ansiklopedinin yazarı İhsan Işık haklı... Kitabın yeni baskısına yazarımızın yeni eserlerini de ekle­yecek mutlaka. Münferit ve kolektif yapılan çalışmaların sayısı, kitapların listesi kabarık. Ben kabaca ilk anda aklıma geliveren eserlerini hiç olmazsa isim olarak zikretmek istiyorum:

Abdülhak Hâmit Tarhan (1986), Cenap Sahabettin (1989), Halide Edip Adıvar (1975), Mehmet Kaplan (Zeynep Kerman ile birlikte, 2000), Millî Mücadelede Türk Kadını (Müjgân Cunbur ve Cahide Özdemir ile birlikte, 1983), Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları (1983), Araştırmalar ve Belgeler (2000) hocanın araştırma inceleme eserlerinden bir kısmı...

Derleme kitaplarının yekûnu daha fazla tutuyor. Bunlardan seçme yapacak olursak meselâ şunları hatırlayabiliriz:

Kubbede Kalan Hoş Şada (1974), Kenan Hulıısi-Hikâyeler (1973), Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi (beş cilt, M. Kaplan, B.Emil, Z. Kerman'la birlikte,1974-1989), Abdülhak Hâmit Tarhan- Bütün Şiirleri (3 cilt, 1979-1982), Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi / Atatürk Devri Türk Edebiyatı (2 cilt, M. Kaplan, Z. Kerman, N. Birinci ve A. Uçman ile birlikte, 1981), Devrin Yazarlarının Kalemiyle Millî Mücade­le ve Gazi Mustafa Kemal (2 cilt, M. Kaplan, B. Emil, N. Birinci ve A.Uçman ile Birlikte 1981)...

İnci Enginün'ün hazırlayıcıları arasında bulunduğu son üç antoloji oldukça hacimli. Belirli bir zevke sahip bir neslin edebiyat antolo­jisi ihtiyacını büyük ölçüde karşılayan önemli eserler bunlar. Zeynep Kerman'la birlikte yayma hazırladıkları Ahmet Hâşim in Bütün Şiirleri edebiyatımıza çok önemli bir katkı olarak değerlen­dirilmeli. Ahmet Midhat Efendinin ve Abdülhak Hâmit'in bütün tiyatro eserlerini yayına hazırlayan Enginün'ün tiyatroya özel bir merakı ve sevgisi olduğunu biliyorum. Enginün Hoca, Güzel Ya­zılar dizisi içinde yer alan Mektuplar, Röportajlar, Şiirler, Roman­lar ve Denemeler isimli antolojilere de imza attı.

İnci Enginün'ün edebiyat çalışmaları bu kadarla sınırlı değil şüphesiz. Hakkında hazırlanan "Armağan"da hayatı ile birlikte bütün eserleri etraflıca belirtilmekte ve ilmî çalışmaları kaydedil­mektedir. Biz bu muhtasar yazımızda Hoca'nın geçen birkaç yıl içinde hazırladığı eserlerden kısaca bahsedebiliriz ancak.

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'nın, peş peşe yeni baskıları yapıldı. Söz konusu dönemle alâkalı bugüne kadar pek çok kitap yayımlanmışsa da objektif kriterlere uygun, kuşatıcı ve kucakla­yıcı bir eserin Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı olduğunu belirt­mek hakkı teslim olacaktır. Çünkü Enginün, sempati ve antipatilerin dışında, tam bir vukufiyet ve ehliyet ile Cumhuriyet devri Türk edebiyatını ele alıyor, şahsiyetlerin ve eserlerin kıymet hü­kümlerini objektif bir tavırla belirtiyor.

Eserin birinci bölümünde şiir türün var. Genel bir bakış ile şiir'e yaklaşılan eserde, öncelikle akımlar, gruplar ve çeşitli edebî cereyanlar tasnif ediliyor. Bu çerçevede Yedi Meşale, Garip, Hi­sar ve İkinci Yeni gibi akımlar tahlil ediliyor. Ayrıca bağımsız şa­irler de işleniyor. İkinci kısımda tiyatro bulunuyor. Köy seyirlik­lerinden tarihî oyunlara, Cumhuriyet dönemi Türk tiyatrosunu genel çerçevesi içinde etraflıca ve özlü bir şekilde yansıtan Engi­nün, daha sonra oyun yazarlarına yer veriyor. Üçüncü bölüm hi­kâye ve romanımızdan oluşuyor. Cumhuriyet döneminin ilk romanlarından başlayan Enginün, 1960 doğumlu romancılara ka­dar getiriyor roman ve hikâye tarihimizi. Eserin son bölümü de­nemeye ayrılmış.

Bir Sığınak Olarak Kitap ve Edebiyat, İnci Enginün'ün son yıllar­da okuyucuya ulaşan son derece önemli bir eser. "Okunan bir ki­tabın, seyredilen bir oyunun verdiği hazzı başkalarıyla paylaş­maktan hep hoşlandım. Bu yüzden de okuduklarımın, seyrettik­lerimin üzerimde bıraktığı izlenimleri uzun yıllardan beri yaz­maktayım." diyor Enginün. Kitapta kimleri anlatmıyor ki... Gele­nek ve göreneklerimiz arasında belirleyici yere sahip olan bay­ramlardan tutun da unutulan yazarlara kadar, kütüphanelerden kedi ve köpeklere varıncaya dek muhtelif konu ve eserler işleniyor.

Kitap ve Edebiyat'ın bir başka sevimli özelliği, ilmî disiplinden ve kronolojik sistemden ziyade yazarın farklı konu ve isimler hakkında yazdıklarını toplu olarak sunması. Enginün'ün en be­lirleyici bir vasfı da, ihmal edilen meseleleri kurcalaması, kıymeti bilinmemiş edebiyatçıları öne çıkarması, unutulup gitmiş değerli eserleri hatırlatmasıdır. Meselâ Müfide Ferit Tek'in millî romanı Pervaneler'e müstakil bir yazı ayırır Enginün. Abbas Sayar'ın Yılkı Atı'na dikkatleri çeker. Sadri Maksudi Arsal'ın fikir hayatımızda­ki yeri üzerinde durur. Sabri Esat Siyavuşgil, Reşit Rahmeti Arat, Kemalettin Tuğcu, Ahmet Caferoğlu, Hakkı Dursun Yıldız, Müjgan Cunbur, Sabahattin Kudret Aksal, Prof. Ahmet Temir, Engi­nün'ün hizmetlerini ve eserlerini unutmadığı şahsiyetlerden sa­dece birkaçı...

Tabii sadece nisyana terk edilen şahsiyetleri ve eserlerini ele almıyor Enginün. Abdülhak Hâmit Tarhan, Cenap Sahabettin, Ahmet Hâşim, Halide Edip Adıvar, Yahya Kemal Beyatlı, Reşat Nuri Güntekin, Peyami Safa, Ahmet Hamdi Tanpınar, hocanın çeşitli yönlerine dikkat çektiği edebiyatımızın temel taşlarından bazıları... Mektuplar-Makaleler, Osmancık, Konak, Zor, Mavi Kanatla­rınla Yalnız Benim Olsaydın, Acılar Masal Oldu, Alpler Geçit Vermi­yor, Güller Kitabı, Kiralık Konak, Topkapı, Gardiyan, Elif Ana, Nalın­lar, Ben Anadolu ve Sinekli Bakkal, tahlilleri yapılan ve neredeyse yazarlarıyla özdeşmiş olan bazı edebî eserler... Önsözde de belir­tiyor Hoca. Polemikten hazzetmediği ve hoşuna gidenleri sev­dikleriyle paylaşmayı sevdiği için daha çok haklarında olumlu düşünceler taşıdığı yazar ve eserlerini ele alıyor.

Abdülhak Hâmit, edebiyatımızın gerçekten 'nev-i şahsına münhasır' bir şahsiyetidir. Oldukça renkli, zevkli ve maceralı bir kişiliğe sahiptir. Abdülhak Hâmit Tarhan'm bütün eserlerini ya­yma hazırlayan İnci Enginün, edibimizin 9 tiyatro eserini daha üç ciltte topladı. Bu dizi içindeki beşinci kitapta Tarhan'ın Tarık, İbn Musa, Tezer, Nazife, Abullahü's-Sagîr, altıncı kitapta Kanbur, ye­dinci kitapta ise Mâcerâ-yı Aşk, Nesteren, Zeynep ve Hakan isimli eserleri yer alıyor. Böylece Dergâh Yayınevi'nin 1979'da ya­yımlamaya başladığı Abdülhak Hâmit'in Bütün Eserleri tamam­lanmış bulunuyor. Sadece Hâmit'in 14 eserden oluşan külliyatını yayıma hazırladığı için İnci Enginün büyük takdirlere lâyıktır. Ki, bu külliyat, hocamızın çalışmalarının sadece bir bölümünü teşkil ediyor.

Tiyatrodan çocuk edebiyatına, mukayeseli edebiyattan tercü­melere, kadın yazarlardan Türkiyat çalışmalarına kadar çok ge­niş bir ilgi alanı bulunan ve eserleriyle iz bırakan hocamız Prof. Dr. İnci Enginün Hanımefendiye şükran hisleriyle daha nice ha­yırlı, bereketli uzun ömürler diliyoruz.