Üsküdar Füyuzat-ı Osmaniye ve Ça­nakkale İbtidai Mekteplerinde oku­duktan sonra, 1918 sonlarında aile­siyle birlikte Edremit'e geçen Saba­hattin Ali, Edremit İdadisi'ni bitirerek Balıkesir Darülmuallimini'ne (Öğret­men Okulu) girdi. İlk ürünleri bu oku­lun ikinci sınıfındayken arkadaşlarıy­la birlikte yayımladığı okul gazetesin­de göründü (1924). Daha sonra İstan­bul Darülmuallimini'ne geçerek, (1926) bu okulu bitirdi (1927). Bir yıl kadar Yozgat'ta Cumhuriyet Mektebi'nde öğretmenlik yaptı. Yabancı dil öğretmeni yetiştirilmek üzere Avru­pa'ya gönderilecek öğrenciler için açı­lan sınavı kazanarak (1928), Berlin'e ve Potsdam'a gitti, almanca öğrendi Kürk Mantolu Madonna romanında,buradaki gözlemlerini de kullandı. Ancak öğrenimini bitiremeden yurda döndü (1930).

Bir süre Orhaneli'nde (Bursa) ilkokul öğretmenliği yaptı; bu arada Gazi Terbiye Enstitüsü'nde açı­lan yabancı dil sınavını kazanarak ye­terlik belgesi aldı ve Aydın Orta Mek­tebi almanca öğretmenliğine atandı (193b). Bu okuldayken asılsız bir ihbar nedeniyle üç ay tutuklandıysa da yar­gılama sonucunda aklandı. Hapiste, Kuyucaklı Yusuf (1937) romanında iş­leyeceği Anadolu insanını tanıdı. 1931'de Konya Orta Okulu'na alman­ca öğretmeni olarak atandı. Konya' daki bir toplantıda okuduğu bir şiir nedeniyle tutuklanarak yargılandı (1932); Konya ve Sinop'ta on ay hapis yattıktan sonra 1933'te çıkan af do­layısıyla serbest bırakıldı. Neşriyat Müdürlüğü büro şefliği (1934) ile Ta­lim ve Terbiye Dairesi ikinci sınıf mü­meyyizliğinde bulundu. 1934'te Dağ­lar ve Rüzgâr adlı şiir kitabı yayımlan­dı. Neşriyat Dairesi'nde çalışırken (1935) bir yandan da Ankara İkinci Orta Okulu'nda almanca öğretmenli­ği yaptı. Askerliğinden sonra Ankara Musiki Muallim Mektebi türkçe öğret­meni oldu. İkinci Dünya savaşının başlaması üzerine yeniden askere alındı. 1939'da kurulan Devlet Konservatuvarı'nda önce Kari Ebert'in yardımcılığını yaptı, sonra dramaturgluğa atandı.

1935-1945 arasındaki yılları, hem çe­şitli tartışmalara girmesi, hem de ya­pıtlarını birbiri ardmdan yayımlaması nedeniyle yoğun ve bunalımlı geçti. Girdiği tartışmalar ve açılan davalar nedeniyle konservatuvardaki görevin­den ayrılmak zorunda kaldı. Bu arada Kuyucaklı Yusuf (1936-1937, Tan' da), İçimizdeki Şeytan (1939, Ulus'ta) ve Kürk Mantolu Madonna (1940-1941, Hakikat'te) tefrika edil­dikten sonra kitap halinde de çıktı, birbiri ardından öykü kitapları ve çevirileri yayımlandı. 1946'da Aziz Ne­sin, Rıfat Ilgaz ve öteki arkadaşlarıy­la birlikte Marko Paşa gazetesini çı­kardı; bu gazetede muhalefet yaptığı için Aziz Nesin ile birlikte bir süre tu­tuklandı. 1947'de yayımlanan Sırça Köşk adlı kitabı toplatıldı (1948). Siyasal içerikli yazıları nedeniyle ko­vuşturmaya uğradı, yeniden kısa sü­reli hapis cezasına çarptırıldı. Daha sonra yurt dışına çıkmak isterken, bir­likte olduğu kişi tarafından öldürüldü.

YAPITLARININ ÖZELLİKLERİ

Daha Balıkesir'deyken Çağlayan der­gisinde şiirleri yayımlanan (1925 -1926) Sabahattin Ali, Servet-i Fünun, Akbaba, Meşale, Irmak, Hayat, Var­lık, Resimli Ay, Atsız Mecmua gibi dergilerde de şiir, öykü ve yazılar yayımladı Şiirlerinde halk şiirinin biçimsel öğe­lerini kullanarak, halk ozanı duyarlı­ğını başarıyla yansıtan Sabahattin Ali, genel olarak hapishane ve özgür­lük konularını işledi. Hapishane göz­lemlerinin getirdiği ayrıntıları, duygu­sal ama umutlu bir anlatımla şiirleştirirken, yalın bir dil kullandı. Toplum­cu gerçekçi bir dünya görüşüyle yaz­dığı öykülerinde Anadolu'nun çeşitli kent ve kasabalarından derlediği göz­lemleri kullandı. Köylü ve işçileri, ay­dınları, mahkûmları; cinsellikleri sömürülen kadın ve çocukları işledi. İlk öykülerinde (Değirmen, 1935) maga­zin duygusallğına yakın olan öykü söylemini, Kağnı (1936) ve Ses (1937) kitaplarında daha gerçekçi, öykü es­tetiği bakımından daha özgünleşen bir yönde geliştirdi. Yeni Dünya (1943) Sabahattin Ali'nin öykü anlayışının en iyi örneklerini içeren kitabı oldu. Öykülerindeki dil, genellikle süssüz, fazlalıklardan arınmış, gerçekçiliğe (kimi öykülerinde de doğalcılığa) uy­gun olan bir dildir.

Sabahattin Ali, yayımlanan üç roma­nında değişik konuları işledi. Kuyucaklı Yusuf'ta (1937) öykülerinde ba­şarıyla betimlediği kasaba yaşamını verdi. İçimizdeki Şeytan (1940) ve Kürk Mantolu Madonna (1943) romanlarıysa konularını kent yaşamın­dan aldı. Romanlarında da öykülerin­de olduğu gibi gerçekçi çizgide bir üs­lup kullanan Sabahattin Ali, son iki romanında dil tutarlığı bakımından Kuyucakh Yusuf 'taki başarısına ula­şamadı.

 Eserleri:

Öykü: Değirmen (1935); Kağnı (1936); Ses (1937); Yeni Dünya (1943); Sırça Köşk (1947).

Roman: Kuyucaklı Yusuf (1937); İçi­mizdeki Şeytan (1940); Kürk Manto­lu Madonna (1943).

Şiir: Dağlar ve Rüzgâr (1934).

Oyun: Esirler (son öyküleriyle birlik­te, 1966).