|
Edebiyat -
Yazarlar
|
|
Süleyman Ata'dan sonra Orta Asya kökenli bir başka mutasavvıf şair Ali'dir. Türk Edebiyatında ilk Yusuf u Züleyha hikâyesini yazmış olan Ali'nin hayatı hakkında hemen hiçbir bilgi yoktur. Yalnızca, Kıssa-i Yusuf adlı eseriyle tanınmıştır. Kıssa-i Yusuf'un dil özelliklerine bakılarak Ali'nin, 12.yüzyılın sonları ile 13.yüzyılın ilk yarısında Harezm yöresinde yaşadığı tahmin edilmektedir. Ali , edebiyat tarihinde yer almasını sağlayan eserinin konusunu Kur'an'dan almıştır. Ancak, daha önce İran edebiyatında Firdevsi tarafından yazılmış olan Yusuf u Züleyha mesnevisini de gördüğü sanılmaktadır. İslami Türk edebiyatının önde gelen mesnevi konularından olan' Kıssa-i Yusuf'ta klasik mesnevi tarzı kullanılmış, Yesevi'nin hikmetleri örnek alınarak, Yesevi tarzının şekil özellikleri dini hikayecilikte kullanılmıştır. Tıpkı Ahmet Yesevi-Divan-ı Hikmet gibi dörtlüklerle yazılan eser, 4+4+4=12 duraklı hece ölçüsüyle yazılmıştır. Dörtlüklerin sonlarında yarım kafiye kullanılması ve dördüncü dizelerin redifli nakarat halinde tekrarlanması da, Ali'nin Yesevi'nin etkisinde kalmış olduğunu destekleyen diğer kanıtlardır. Şair Ali üzerindeki Yesevi etkisini,o yüzyıllarda Yesevi hikmetlerinin Orta Asya Türkleri arasındaki yaygın ününe bağlamamız uygun olacaktır. Değişik Türk lehçelerine ait özellikleri bir arada bulunduran Kıssa-i Yusuf dil araştırmaları bakımından önemlidir. Eserin, Gotha, Dresden ve Berlin Kitaplıklarımda üç yazma nüshası bulunmaktadır. Bunlardan Gotha nüshası öteki iki yazmaya göre daha çok Oğuz Türkçesi özelliklerini taşımaktadır. Eserde Oğuzcanın özelliklerinin bulunması ise , onun aynı yüzyılda Anadolu'da başlayacak ve Oğuz Türkçesi ile meydana getirilecek edebiyatın bir müjdecisi olduğu izlenimini vermektedir.
|
