Felsefe

Fotoğraf

Pir Sultan Abdal PDF Yazdır e-Posta
Edebiyat - Yazarlar

Alevîler tararından yedi büyük şairden biri saydan Pir Sultan Abdal. 

Magrıptan çıkar görünü görünü

Kimse bilmez evliyanın sırrını

Koca Haydar şâh-ı cihan torunu

Ali nesli güzel imam geliyor 

dörtlüğünde de belirttiği gibi Şeyh Haydar'ın torunu ve Şah İsmail'in oğlu Şah Tahmasb zamanında yaşamıştır. Tahmasb 1524-1576 da saltanat sürdüğünden Pir Sultan'ın ölümü de bu yıllar arasındadır.Hayatı hakkında bilgimiz pek azdır. Yalnız birçok şiirlerinden çıkardığımız tek sonuç, onun, Safevîler adına ve Osmanoğullanna karşı bir isyan düzenledikten sonra yenildiği ve Hızır Paşa adlı bir Osmanlı veziri tarafından Sivas'ta astırıldığıdır. 

Pîr Sultan Abdal'ım destim damanda

İsmim Koca Haydar Aslım Yemen'de

Garib başa bir hâl gelse zamanda

Orda kerkisinin dostu bulunmaz 

Pir Sultan'im Haydar şunda

Çok keramet var insanda

O cihanda bu cihanda Ali'ye saydılar bizi 

Pir Sultan' im Haydar heman

Dağları bürüdü duman

İşte İncil işte Kur' an

Seçebilirsen gel beri 

gibi dörtlüklerinden, adının Haydar olduğun ve soyunun Yemen'den gelmiş bulunduğunu öğreniyoruz. Adının Haydar olduğundan şüphe yoktur. Ancak soyunun Yemenli oluşu, o devirlere ait bir geleneğin ifadesinden başka bir olmasa gerek. Pir Sultan ocağı, yani Pir Sultan soyundan gelen Alevîler, Alevîler arasında hâlâ vardır ve bunlar, Seyyidliklerini, yani Muhammed Peygamber'in soyuna mensup bulunduklarını iddia ederler. Pir Sultan'ın olduğu ileri sürülen bazı şiirlerde de bu iddia vardır. Seyyidlik, Alevilerde ve bütün Şiî mezheplerinde, hattâ Sünnîlerde, saygı ve nüfuzu meydana getiren ve artıran bir nesnedir. Bu yüzden, eskiden birçok büyükler, ululuklarım biraz daha ululamak ve nüfuzlarını sınırsız bir hale getirmek için, inanarak veya inanmayarak bu iddiayı ileri sürmüşlerdir. Hattâ eskilerden, İran şahlarının soyuna, yahut Türk hakanlarının nesline mensup olduğunu iddia edenler bile çıkmıştır. Bazen de herhangi bir büyüğün, böyle tanınmış bir soydan geldiği iddiası, onun ölümünden çok sonra ve onun yerine geçenler, ona dayananlar, daha doğrusu onun adıyla nüfuz ve varlık kazanıp geçinenler tarafından ortaya atılmıştır.Pir Sultan'ın düzenlediği isyan hareketinin evrelerini onun birçok şiirlerinden öğrenmekteyiz. Meselâ; 

Yetmiş üç er idik girdik bu yola

Yalbırdak kılıçlar hep aldık ele

İman Kur'an nasib olsa bir kula

Kudretten okunur onun Yasin'i                         

dörtüğünden onun bu harekete, yetmiş üç kişiyle başladığını öğrenebiliriz.

Hadin canlar bir olalım

Yezide hamle kılalım

Huseyn'in kanın alalım

Tevekkeltü taâllahşiirinin,

harekete geçileceği zamanlarda söylendiği meydandadır.

Hazret-i Ali'nin devri yürüye

Ali kim olduğu bilinmelidir

Alay alay gelen gaziler ile 

İmamların öcü alınmalıdır 

şiiriyse Pir Sultan'ın dileğini bildiren şiirlerdendir. 

Pir Sultan'ım der şahım var

Hızır Paşa'da ahım var

Benim bir tek Allahım var 

Şaha padişaha değil 

dörtlüğüyle biten ve; 

Yürü bire HızıfPaşa

Senin de çarkın kırılır

Güvendiğin padişahın

O da bir gün devrilir 

dörtlüğüyle başlayan şiirlerse Pir Sultan'ın yakalanmasından ve hapse atılmasından sonra söylediği şiirlerindendir.

Pir Sultan'ı astıran Hızır Paşa'mn da kesin olarak kim olduğunu söylememize imkân yoktur. Ancak Pir Sultan'ın , Şah Tahmasb zamanında yaşadığı kesin olduğuna göre 1552 de Köstendil 1554 te Şam Beylerbeyi olan 1560 ta Bağdat’a tayin edilip 1567 de ölen Hızır Paşa’dır.

 
 
 
Tüm Hakları Saklıdır.
İletişim: uneweb@hotmail.com
 
 
     
 
   
Design by go-vista.de and augs-burg.de

 
site ekle