HABER yazıları gazetenin ruhudur; habersiz gazete olamaz. Bir gazete oku­yucularına devamlı olarak taze haber sunmak zorundadır. Haber alma, haber verme, bir gazetenin en ön planında yer alır.

Haber; gazetenin en önemli öğesidir. Haber; belirli bir zamana ait olayları vaktinde bildiren, belirli sayıda okuyucuyu ilgilendiren, değeri ilgilendirdiği okuyucu sayısiyle doğru orantılı olan şeydir. Gazete ha­beri; önemli olan günlük olayların kısa, özlü bir biçimde gazetede ya­yınlanmasıdır.

Gazete haberlerinin tarihçesi çok eski zamanlara dayanmaktadır. Eski Yunanistan'da, halk Atina'da toplanır, bir hatip yüksek bir yere çıkar, yüksek sesle o günün yeni haberlerini okur, haberler üzerinde tartışmalara girişilirdi. Halkın bu tutumu sayesinde demokrasi geli­şerek bugünkü yüksekliğine erişti.

Bir gazete için çeşitli haber kaynakları vardır. Bu kaynaklar genel olarak üçe ayrılabilir. 1. Resmî,2. Özel,3. Ajans haberleri.

1. Resmî haberler: en yetkili kişilerden öğrenüir.

2. Özel haberler; halk arasın­daki olayların halk tarafından muhabirlere biîdirilmesile elde edilir.

3. Ajans haberleri; dünya olaylarını toplayıp her yana bildiren kurum­ların verdikleri haberlerdir.Gazete ve gazete haberinin görevi; memleket ve dünya haberlerini doğ­ru olarak zamanında yayınlamak, propagandalara araç olmamak, halk kit­lelerine doğru ve en iyi yollu göstermektir. Lora Nothcliffe'e göre: «Bir köpek, bir. adamı ısırırsa bu bir haber değildir; fakat bir adam bir köpeği ısırırsa bu bir haberdir.» 

HABER YAZARI 

Haber yazarı muhabir adını alır. Muhabir, dünyanın her yerinde, ga­zetelerin temel direğidir. Büyük gazetelerin, hikayecilerin, romancıla­rın çoğu, işe muhabirlikle başlamıştır. Her gün yeni bir olayla karşı­laşmak, birçok insanla görüşmek, gençleri çabuk olgunlaştım düşün­me yetilerinin açılmasını sağlar.

Muhabirleri şöyle düşünebilirsiniz: Bir ev yandı, bir cinayet işlendi, bir çocuk çiğnendi, koşuşanlar arasında birkaç kişi dikkati çeker. Bun­lar herkese sual sorarlar, en küçük bilgiyi ele geçirmek isterler, not alırlar, günün her saatinde, her yerde bulunurlar. Geleni gideni öğren­mek için otellerde kapıcıların yanında, hasta olan meşhur insanların evleri önünde, toplantılarda, partilerde, spor maçlarında, horoz döğüşlerinde, bir caninin idamında, açık hava toplantılarında, açılış tören­lerinde, cenaze alaylarında herkesten fazla hareketlidirler. Yandan yana koşan, en küçük olaya önem veren birini görürseniz biliniz ki, bu bir muhabirdir. Muhabirler için kapalı kapı yoktur.

Haberde, en çok, cinayet, skandal ve kazalara önem veriliyorsa, böyle haberlere sansasyonel karakterde haberler denir. Bir gazete bu çeşit haberlere çok yer veriyorsa, o gazete sansasyonel karakterde bir gazetedir; heyecan ticareti yapan hafif gazetedir. Bir gazete sansasyonel haberlere itibar etmiyor, yurt içi ve yurt dışı haberleri ön planda bu­lunduruyorsa, ciddî niteliğini kazanır.

Muhabir; her zaman için, gazetenin ayağı, gözü ve kulağıdır. Ha­ber yazarı olmak için berrak bir dimağ, teknik yetenek ve kendine gü­ven gereklidir. Haber doğru, açık kolay anlaşılır, kolay okunur olma­lıdır. İyi bir muhabirin nitelikleri şöyledir: Çabuk ve sessiz hareket eder: kesin sualler sorar; olayları, hareketleri, tepkileri az çok önce­den sezinler; günün haberlerini bilir, gazete ve dergileri dikkatle okur. belli başlı yayınları izler; iyi eğitim görmüştür; geniş bilgilidir. Ukalâ değil, uyanıktır; terbiyesiz değil ısrar eder; sır yoldaşı değil, inandır­ma yeteneği vardır; falcı değil, ileriyi görür; çekingen değil, dikkat­lidir; miskin değil, terbiyelidir; münakaşacı değil, azimlidir  

HABER ÇEŞİTLERİ

 1.    Mücadele niteliği taşıyan haberler: bu haberler; politika, boks, futbol, atletizm, basketbol olabilir. Bunlarda okuyucular bir yanı tutar­lar, onunla ilgilenirler. Gazeteciler, bunun için, bu haberleri atlamadan vermeye çalışırlar.

2.    Duygusal olaylarla ilgili haberler; bunlar özer hayatta herke­sin dikkatini çeken kaynaktır. Ünlü, tanınmış kişilerin evlenmesi, bo­şanması gibi duygusal haberler okuyucunun fazla ilgisini toplar.

3.    Esrarlı haberlerden çok ilgi çeken haberlerden biri de esrarlı olanlardır. Polis olaylarının çoğunda esrar duygusu vardır. Esrarlı ha­berler çok defa uydurulmuşları kadar güzel olamazlar.

4.    Maceralı haberler; maceralı geziler, keşifler büyük ilgi toplar. Çünkü herkeste macera, gezi düşkünlüğü vardır; dünya gezisine çık­mak isterler. Bu yüzden gezilecek yerler hakkında verilen haberler, rö­portajlar zevkle okunur.

5.    Olağanüstü haber; her türlü olaylardan başka nitelik taşıyan haberlerdir. Böyle olaylar, okuyucuları günlük hayatlarının dışına çı­kartır. Bir meclisin ani bir kararla zamanından önce toplanması, ola­ğanüstü bir haberdir.

6.    Beşerilik taşıyan haberler; insanlar arasında sevgi uyandıran, insanları birbirine yaklaştıran haberlerdir. Böbrek değiştirerek birisinin hayatının kurtarıldığı, dağcıların çektikleri güçlükler okuyucu için önem­lidir. Böyle haberlerde, önce beşerî ilgiyi uyandırmak, sonra ayrıntı­lara geçmek uygun olur.

7.    Çocuklarla ilgili haberler; çocuk, toplumda en çok ügiyi üzeri­ne çeken varlıklardan biridir. Bu bakımdan, çocuklarla ügili haberler her zaman fazla okuyucu bulur.

8.    Hayvanlarla ilgili haberler; hayvanlara ait haberler de geniş ilgi toplar. Çünkü, kedi ve köpeği olan evler çoktur. Bunlar üzerinde yazı yazılırken fazla fantaziye kaçmamak gerekir.

9.    Eğlenceli, meraklı şeylerle ilgili haberler; sporlarda, genel ya­rışmalarda görülen ilgiden başka bir de, oyuncuya karşı duyulan ilgi vardır. Bundan da iyi haber çıkartılabilir. Tiyatro oyuncuları, sanat­çılar, sinema artisleri, balık adamlar üzerine yazılanlar da ilgiyle oku­nur.  

GAZETECİLİK 

Gazeteci; gazeteye makale yazmayı, haber toplamayı, gazeteye ver­meyi veya herhangi bir surette gazetenin yazı işlerinde çalışmayı iş edi­nen kimseye denir. Gazeteci, günün politik, ekonomik, kültürel olayları hakkında, gazete yolu ile haberler veren veya bu haberleri yorumlayan kimsedir. Kamu oyu (efkârı umumiye) yapma sanatına ise gazetecilik denir.

Gazeteci her yazısmı yazarken o günün olaylarını, gerçeklerini göz Önünde bulundurmak ve bunları geniş topluluklara ulaştırmak zo­rundadır. Bu bakımdan, gazeteci, aydın diliyle değil, halk diliyle yazı yazan adamdır. Gerçek gazeteci, yazı yazarken; asla adaletsizlik ve düşkünlüğü hoş görürlükle karşılamaz; taraf tutmaz; toplumun mut­luluğuna kendini adar; halka karşı sempatisini eksiltmez, hiçbir za­man hakkın ve halkın hizmetinde bulunduğunu unutmaz.

Gazeteci okunması kolay olan yazıları yazan adamdır. Öylesine usta gazeteciler vardır ki en çetin konuları bir polis romanı gibi okunur bir oluma getirirler. Gazete dili, kitap diline, kanun diline yaklaştık­ça gazete dili olmaktan çıkar; masal, hikâye, roman diline yaklaştık­ça gazete dili olur. Gazeteci, konusu olan olay ile okuyucu arasına kendisini koymaz; yazılarında kendisinden söz açmaz. Gazetecilikte başarı sırrı her şeyden önce iyi seziş yeteneği ve sebattır   

HABERİN NİTELİKLERİ Haberde bulunması gereken dört nitelik vardır: a) İlginçlik, b) Önemlilik, c) Yenilik, d) Doğruluk.

a)   İlginçlik; sık sık olan, tekrarlanan bir olayın yazılması pek ilgi çekmez; yeni yeni şeyleri yazmak ilgi uyandırır.

b)  Önemlilik; bunun derecesi ilgilendirdiği okuyucu sayısından belli olur. Haber ne kadar çok okuyucuyu ilgilendiriyorsa, değeri o ka­dar artar. Buna göre, en iyi haber, en fazla okuyucuyu ilgilendiren ha­berdir.

c)  Yenilik; haberin orijinallik taşımasıdır. Haber; bilinmemiş, du­yulmamış ve daha önce yayınlanmamış olmalıdır.

d)  Doğruluk; Bir haber verilirken onun doğruluğunun tanıtlan­mış olması gerekir. Haber yorumlarla karıştırılmıyarak saf haber ola­rak verilmelidir. Bununla beraber bazı haberler röportaj niteliği de ta­şıyabilirler. 

HABER  YAZILARININ PLANI 

Haber yazılarının iki bölümü vardır: . Giriş, 2. Gövde.

1.    Giriş; bu bölüm bir cümle, birkaç cümle, bir paragraf; veya birkaç paragraf olabilir. Giriş cümlesi ve cümle yapısı çok önemlidir.

2.    Gövde; bu bölüm, girişin belgelenmesinden ibarettir. Örneğin; haberin giriş bölümünde, bir otomobil kazasında üç kişinin öldüğü bildiriliyorsa, gövde bölümünde ölenlerin adları, yaşları ve adresleri bildirilmeli, olayın sebebi açıklanmalıdır. Spor haberlerinde, örneğin futbol maçlarını bildiren haberlerde, giriş bölümünde bildirilen so­nuç, gövde bölümünde ana noktalan belirtecek bir nitelik taşımalıdır