FABL; olay kahramanları, çoğun hayvanlarla bitkilerden seçilen, so­nunda bir ahlâk veya hayat dersi bulunan bir yazı türü­dür. Bu tür; insanların kusurlarını düzeltmeye, töresel bir kavramı or­taya koymaya yarar. Fabllarda hayal öğesi bir araç, ahlâk dersi asıl amaçtır. Fablarda düşsel kişileri, olayları altında her zaman gerçek ki­şiler, gerçek olaylar gizlidir.

Fabl; kişileştirme sanatından faydalanır. kişileştirme; duygusu, hareketi, konuşması olmayan şeyleri, insan gibi duyar, hareket eder, konuşur bir halde anlatmaktır. Kişileştirme ve konuşturma, eski deyi­miyle teşhis ve intak sanatı da denilen kişileştirme yardımiyle fabl, canlılık, güzellik ve değer kazanır.

Soyut bir düşünceyi belirtmeye yarıyan hayal ürünü ve hareketli bir hikâye sayılan fabl, hem öğretici, hem güldürüp düşündürücü bir nitelik taşır. Hayali varlıkları belirten nitelikler ne derece gerçek var­lıklara uygun düşerse, fabl o derece başarılı ve etkileyicidir.

Fabl özellikle, çocuk edebiyatının en önemli türleri arasındadır. Büyük­lerden çok küçüklere pratik bir ahlâk dersi vermek gayesiyle, anlatılıp ya­zılmaktadır. Son yıllarda bu yazı türü ile yazılmış eserler, çocuk edebiyatımızı zenginleştirmektedir. Yazar; fablde gerçek duygusu yaratmaya çalışmalı, bunun için gerek deneylerinden, hayalgücünden fay­dalanmalıdır. Çocukların sinirlerini gererek dehşet havası yaratmaktan çe­kinmelidir. Estetik heyecanı kamçılıyan eserlerde sanat değeri vardır. Deh­şet havası içinde heyecan yaratan eserlerin tehlikeli ve zararlı sonuçlar ver­diği unutulmamalıdır. 

FABL YAZMA

Fabl yazarı, herşeyden hitap et­tiğini kesime göre yazmalıdır. Çocuklar için yazılan fabllarda ise şu özellikler bulunmalıdır:

a. Olay hareketli olmalı, çevre iyi belirtilmelidir;

b. Paragraflar kısa olmalı; sık sık konuşmalarla hareket, canlılık ve çeşitlilik sağlamalıdır;

c. Dil sade ve açık olmalı, kişilerin karakterleri iyi belirtilmelidir;

d. Adalet duygusu bulunmalı; suçlu cezasını çekmeli; aile, ulus, insanlık ve doğa sevgisi aşılanma­lıdır.

Fabllarda birbirini tamamhyan iki önemli öğe vardır: a. Öz; b. Gövde.

a.    Öz; fablden çıkarılan bir derstir. Bu ders, bir özdeyiş halinde eserin başında, ortasında veya sonunda olabilir. Aisop'un. fabllarında ders sonda açıkça verilmesine rağmen, La Fontaine'in fabllarında açık­ça pek görülmez. Yazar bu dersi, ustalıkla işlemeli, ders açıkça gös­terilmediği halde konudan çıkarılan ana fikir okuyucuyu istenilen ama­ca götürmelidir.

b.    Gövde; fablın olaylarıdır. Olayların, olay kahramanlarının mey­dana getirdiği bu bölüm; giriş, gelişme, sonuç ve ders olmak üzere dört bölüme ayrılabilir. İyi bir fabl, ancak fabl yazarının bu bölümleri ayrı ayrı başarı ile işlemesinden doğar.

1.    Giriş; bu bölümde olayla olaya karışan kişiler tanıtılır. Olay ve­rilmek istenilen derse göre kurulur; kişiler olayın karakterlerine uygun olarak seçilir. Bu seçilen kişiler; bir hayvan, bir tilki, bir insan veya herhangi bir madde olabilir.

2.    Gelişme; bu bölümde olay, verilmek istenen derse göre geliş­tirilir. Bunun için ilgiyi arttıracak entrika düğümü, anafikri aydınla­tacak bir ustalıkla işlenir

.3.    Sonuç; bu bölümde düğüm hiç beklenmedik biçimde çözülür. Fablın etkili olabilmesi için bu bölümün kısa olmasına çalışır.

4.    Ders; Olayla sıkı bir ilgisi bulunan anafikir'dir ki; bu ayrı bir bölüm olarak işlenilmez. Öğüt de diyebileceğimiz ders; çoğun başta veya sonda bulunur. Bazen de bulunması okuyucuya bırakılır.

Fabl yazarı; bu bölümleri başarı ile işliyebilmek için, canlı bir tabiat duygusu ile birlikte geniş bir hayal gücü taşımalı; birkaç kalem darbesile kişilerin özelliklerini belirtmesini bilmelidir. Seçilen konularla dersleri ara­sında sıkı bir ilgi bulunmalı; anlatım kısa, açık, gözlemler gerçeğe uygun olmalı; kişiler ustalıkla konuşturulup hareket ettirilmelidir. Fabller; hem manzum, hem mensur olabilir.

  HOROZ İLE İNCİ ( FABL ÖRNEĞİ )

Horozun biri bir gün inci bulur; Alıp onu kuyumcuya doğrulur. Kuyumcu ne istediğini sorar. O da der ki: «Bu galiba mücevher;Al da bunu bana biraz darı ver: O benim daha çok işime yarar.»Bir cahile bir kitap miras kalır;Cahil de hemen bu kitabı alır; Yol üstündeki kitapçıya uğrar; Der ki: «Bu kitabı vereyim sana, Yerine sen üç beş kuruş ver bana: O benim daha çok işime yarar.»  LA FONTAINE